Skrajny Nominalizm
Locke zaprzeczał, iż w świecie zewnętrznym istnieją przedmioty ogólne i pojęcia abstrakcyjne, lecz przyznawał, iż pojęcia abstrakcyjne istnieją w umyśle. Natomiast Berkeley zaprzeczył: w świecie zewnętrznym, jak i w umyśle nie ma nic abstrakcyjnego, gdyż każda idea, jaką mamy jest określona i konkretna. Nie można przedstawić sobie barwy w ogóle, zawsze wyobrażona barwa musi mieć kolor. Tak samo jak nie da się przedstawić sobie ruchu, który nie będzie ani szybki, ani wolny. Według Berkeley`a nie ma ani przedmiotów ogólnych, ani idei ogólnych, ogólne są jedynie wyrazy. W związku z tym termin idea został zwężony z przedstawienia, do wyobrażenia, gdyż nie można przedstawić niczego inaczej, niż przez przedstawiania konkretne, czyli wyobrażenia.

Skrajny Sensualizm
Berkeley twierdził, iż rozum ma za przedmiot wyłącznie sprawy duchowe. Jedynym źródłem poznania, są zmysły. Ponad to gdy Locke głosił, iż tyle wiemy, ile doświadczamy, to Berkeley stwierdził, iż istnieje tylko to co doświadczamy. Następstwa sensualizmu dla nauki były ogromne, gdyż wedle tej teorii matematyka jest domeną zmysłów, a nie rozumu, który przecież zajmuje się sprawami wyłącznie duchowymi. Zmysłowe pojmowanie matematyki kazało Berkeleyowi sądzić, iż każda linia ma określoną ilość punktów, że dzielenie w nieskończoność jest niemożliwe i, że nie ma wielkości mniejszych niż te postrzegane, więc matematyka nie powinna takimi rzeczami się zajmować. Przez całe swe życie Berkeley walczył z koncepcją wielkości nieskończenie małych, która wydawała mu się błędem.

Skrajny Subiektywizm
Locke głosił istnienie własności pierwotnych (obiektywnych) i wtórnych (subiektywnych). Berkeley uznał tą teorię, lecz dał jej bardziej skrajną postać. Mianowicie Berkeley uznał iż istnieją jedynie własności wtórne, gdyż np. szybkość ruchu zależy od odległości między ciałami, a kształt zmienia się, gdy obchodzimy ciało dookoła.

Idealizm i Immaterializm
Podstawą filozofii Berkeley`a było twierdzenie, iż nie istnieje nic takiego jak materia. Dowodził on, że wszystko to, co postrzegamy jest jedynie zbiorem idei w umyśle. Cały świat składa się tylko z postrzeżeń, a dla przedmiotów świata zewnętrznego “istnieć” to być postrzeganym. Jednakże ten pogląd budził wiele sprzeczności, gdyż np. jeśli istnienie rzeczy polega na tym, że są postrzegane, to jak można uznać za jedną rzecz to, co postrzegamy wieloma zmysłami. Lecz Berkeley nie obawiał się paradoksalnych konsekwencji, i przyznawał, że dotykamy się jednej rzeczy, a postrzegamy inną. Nawet, gdy używamy jednego zmysłu postrzeżenia są różne, a więc i różne są przedmioty. To już budziło trudności w uznaniu trwałości i jedności rzeczy. Lecz Berkeley głęboko wierzący w Boga nie stworzyłby takich teorii bez uznania Jego istnienia. I tak stwierdził, iż: rzeczy są postrzeżeniami, ale nie tylko ludzi, lecz i Boga; jako postrzeżenia Boga mają trwałość i jedność i nawet, gdy żaden człowiek na nie patrzy, to patrzy na nie Bóg i dlatego istnieją one bez przerwy. Berkeley poprzez te twierdzenia pragnął przywrócić Boga do podstawowego i koniecznego źródła wszystkich rzeczy.

Spirytualizm
Aby istniały idee, muszą istnieć umysły noszące tejże idee. Świat składa się więc z idei i umysłów. Dla Berkeley`a idee nie mogą istnieć samotnie, muszą istnieć też duchy czynne. Duchy zaś różnią się od idei tym, że są czynne. Duchy postrzegają, a idee są postrzegane. Tak, więc jedyną działającą przyczyną jest duch. Wszelkie przemiany w świecie są natury duchowej, nie mechanicznej.
Prócz naszym duchem własnym istnieją też inne duchy, choć nie posiadamy o nich doświadczenia. Nie posiadamy idei duchów, lecz ich pojęcie; tzn. nie wyobrażamy sobie ich, lecz rozumiemy. Tak, jak ciała poznajemy poprzez zmysły, to dusze poprzez rozum.

George Berkeley (1685 – 1753) urodził się w Irlandii, w Kilkenny. W wieku piętnastu lat wstąpił do Trinity College w Dublinie, gdzie otrzymał bardzo nowoczesne wykształcenie. Po ukończeniu nauki został w Dublinie, aby kontynuować studia aż do ukończenia ich w 1707 r. Wkrótce po ukończeniu, w młodym jeszcze wieku wydał swe główne dzieła filozoficzne. W 1709 objął stanowisko kościelne w Dublinie i Londynie. Na krótko zamieszkał w Newport w stanie Rhode Island, gdzie pragnął założyć szkołę kapłańską dla mieszkańców; jednakże nie otrzymał funduszy rządowych, i musiał zrezygnować. Powrócił do Londynu w 1732 r. i w 1734 został mianowany biskupem Cloyne w Irlandii. W 1752 wycofał się z życia publicznego i powrócił do Oxfordu. Zmarł w styczniu 1753 r.

FILOZOFIA PRAKTYCZNA

John Locke głosił trzy hasła, które znalazły swe zastosowanie w etyce. Hasła te są następujące:
– Prowadzenie badań w łączności z życiem
– Oparcie tychże badań na podstawie psychologicznej
– Przyznanie każdemu prawa swobodnego rozwoju

Locke był teoretykiem nowożytnej tolerancji, sformułował zasady państwa konstytucyjnego. Polityczna doktryna Locke`a została wprowadzona do amerykańskiej konstytucji, a także do konstytucji wprowadzonej we Francji w 1871 r. Locke był deistą; w filozofii religii głosił religię naturalną, wolną od objawienia.

WŁASNOŚCI PIERWOTNE I WTÓRNE

Wszystko to co znajduje się w umyśle Locke nazwał “ideą”. Bezpośrednio poznajemy jedynie idee nie zaś rzeczy; są też jedynym punktem wyjścia wiedzy.
Idee odpowiadają dwóm własnościom rzeczy: “pierwotnym” (obiektywnym) i “wtórnym” (subiektywnym). Własności pierwotne to takie cechy, które “zupełnie nie dają się oddzielić [od ciała], w jakimkolwiek znajdowałoby się stanie; takie cechy, które zachowuje ono stale i trwale, przy wszystkich modyfikacjach i przemianach, jakich doznaje ono pod działaniem wszelkich sił możliwych.” Własności wtóre, twierdzi Locke, “w samych rzeczach nie są niczym innym niż zdolnościami wywołania w nas różnych wrażeń dzięki cechom pierwotnym tych rzeczy, to znaczy dzięki ich wielkości, kształtowi, układowi i ruchowi ich niedostrzegalnych cząstek; takimi cechami są barwy, dźwięki, smaki i tym podobne”. Locke nazwał własności pierwotne cechami rzeczywistymi, ponieważ są w przedmiotach “niezależnie od tego, czy je zauważamy, czy nie”. Co do własności wtórnych, Locke stwierdził: “Odejmijcie zmysłowe doznawanie tych cech: niech oczy nie widzą światła ani barw, uszy niech nie słyszą dzwięków, niech podniebienie nie smakuje, a nos nie wącha; wtedy wszystkie barwy, smaki, zapachy i dźwięki, jako takie poszczególne idee, znikną i przestaną istnieć, a pozostaną tylko ich przyczyny, to znaczy: wielkość, kształt i ruch cząstek”.


keep looking »